De meeste mensen stappen niet bij de eerste klachten, symptomen of problemen direct naar een hulpverlener. Als jij ergens mee worstelt wil je het waarschijnlijk ook eerst zelf proberen op te lossen, toch? Snap ik helemaal 😊 Ik heb ook niet voor niets een halve winkel aan zelfhulpboeken versleten in mijn leven! Toch heeft al dat ‘zelf doen’ ook duidelijk haar grenzen, weet ik.
Dit laatste is al helemaal van toepassing wanneer je AI gaat inzetten voor jouw mentale gezondheid. Daar kleven namelijk niet alleen serieuze beperkingen aan, maar ook de nodige gevaren. In deze blog laat ik je dan ook graag zien waarom AI nooit en te nimmer een goede psycholoog of coach kan (en mag) vervangen!
Als je vastloopt …
Vroeg of laat bereik je een punt in jouw leven waarop je vastloopt en je zelf even niet meer weet hoe je verder moet …. Dat is heel normaal. Misschien heb jij dat al weleens vaker meegemaakt ondertussen. Iets met ‘new level, new devil’ – of een oude duivel in een nieuw jasje 😈 Op zulke momenten is er vaak iets van persoonlijke begeleiding aangewezen. Hulp van buitenaf dus. Logisch, want we worden per definitie beperkt door onze eigen mind. Ga maar na: hoe vaak heb jij al niet in dezelfde kringetjes rondgedraaid? Je hebt een ander, ruimer perspectief nodig om daaruit te kunnen stappen. Op zulke momenten kan het verleidelijk zijn om AI te raadplegen. Als vraagbaak, als gesprekspartner of als inspirator. Maar wat je ook doet, zorg dat je hem niet tot jouw nieuwe psycholoog of coach promoot! Ook al lijken daar in eerste instantie misschien een aantal voordelen aan te zitten.
AI als coach of psycholoog: de voordelen
Wat zijn dan die pluspunten van AI als virtuele hulpverlener? Dit zijn de meest in het oog springende:
- Het gebruik ervan is gratis. Tenzij je een betaald account hebt natuurlijk, maar dan nog is het consulteren van AI heel goedkoop in vergelijking met reguliere hulpverlening
- AI is laagdrempelig. Je hoeft er de deur immers niet voor uit! In plaats daarvan kan je gewoon lekker op de bank of in je luie stoel blijven hangen
- Het kan veiliger voelen. Chat je met een AI toepassing, dan hoef je jezelf niet bloot te geven aan iemand die naast of tegenover je zit. Een onbekende, vaak ook nog. Want dat kan soms best spannend zijn, zeker bij beladen onderwerpen ….
- AI is heel toegankelijk. Je wordt niet gehinderd door (lange) wachtlijsten of allerlei administratieve rompslomp. Met 1 druk op de knop kun je 24/7 de gewenste informatie en support oproepen op jouw eigen laptop of telefoon
- Met AI kan je prima ideeën, tips of handvatten opdoen voor relatief simpele en praktische dingen. Zoals het creëren van een passende dagroutine bijvoorbeeld. Ook psycho-educatie kan het vrij goed aan, waarbij de tool jou in begrijpelijke taal uitleg geeft over bepaalde onderwerpen. Hou echter wel in gedachten dat AI zich baseert op informatie die al op internet aanwezig is. En die informatie klopt lang niet altijd, zoals we allemaal weten. Je wil natuurlijk niet gevoed worden met des- of misinformatie. Blijf dus ook altijd zelf kritisch nadenken (en checken)!
Nadelen en gevaren van AI als virtuele psycholoog of coach
Gebruik je AI meer als een persoonlijke hulpverlener, wees je er dan van bewust dat die chatbot of tool nooit en te nimmer een getrainde professional kan vervangen …. nu niet, maar ook niet in de toekomst! Waarom niet?
- AI is iets machinaals en artificieels. Het is en blijft onecht, een simulatie. Ook al kan je brein het verschil tussen echt en niet echt soms maar moeilijk maken …. Aangezien een tool zelf geen gevoelens ervaart kan hij ook geen ware empathie of begrip overbrengen. Ondanks alle sweet talk en zelfbevestigende statements begrijpt hij jou dus niet écht
- Er is wel een uitwisseling, maar geen wezenlijke verbinding. Je maakt immers geen connectie met een ander levend wezen, van mens tot mens. Terwijl juist dit laatste zo helend kan zijn – en zelfs bepalend voor het succes van een traject 💯 AI beschikt ook niet over intuïtie die het in kan zetten. Er zit immers geen ziel in, geen leven …. en dat is niet alleen voelbaar, daarmee mist een essentiële dimensie. Het is niet voor niets dat er juist in deze tijd een sterk verlangen leeft naar écht contact en er een roep opgaat om meer authenticiteit!
- AI is niet in staat om non-verbale signalen op te pikken, zoals lichaamstaal. Het kan geen emoties aflezen van jouw gezicht of detecteren hoe iets gezegd wordt. En daardoor mist het belangrijke informatie. Dat geldt ook voor blinde vlekken die, ook al kun jij ze zelf niet zien, van invloed zijn op jouw situatie. AI kan dergelijke blinde vlekken al helemáál niet zien …. maar een echte professional wel
- Een chatbot vraagt niet ver genoeg door om echt tot de kern van een probleem te kunnen komen, precies zoals een goede hulpverlener dat wel zou doen. Daardoor worden dieperliggende problemen (nog steeds) niet opgelost en kom jij dus ook niet écht verder
- AI gaat jou geen spiegel voorhouden wanneer je dingen invult of (onjuiste) aannames doet. AI kan dergelijke gedachtenpatronen en denkfouten zelfs versterken, in plaats van deze uit te dagen en ter discussie te stellen. Hij heeft sowieso de neiging met je mee te praten en je te bevestigen in dat wat je toch al denkt, omdat het (taal)model altijd jouw eigen vraagstelling en prompts volgt
- Laten we eerlijk zijn: lang niet alles waar jij mee komt is geweldig 😄 AI stelt echter geen kritische vragen. Hij confronteert jou niet met je eigen bullshit en wijst je dus ook niet op al je subtiele en minder subtiele zelfsabotage mechanismen. AI is überhaupt niet geprogrammeerd om jou te confronteren, maar om je te pleasen en een goed gevoel te geven. Dat is een eeuwenoude verleidingstruc en heeft niets met oprechte steun te maken. Een goede hulpverlener moet juist kritisch zijn – en diegene zal ook durven schuren. Want juist daarin zit vaak een uplevel!
- De informatie, adviezen en tips waar AI mee op de proppen komt zijn algemeen en niet toegespitst op jou als individu, noch op jouw persoonlijke situatie en voorgeschiedenis. Vaak is er net even iets anders nodig wat (wel) voor jou werkt. En ja, ik weet dat stappenplannen en lijstjes nog altijd heel populair zijn …. Maar zijn we daar nou nog niet overheen, lieve mensen? Dat soort content is allemaal veel te generiek en zegt helemaal niets over het hoe dan precies – en dat laatste kan je ook niet zomaar even navragen
- Het gebruik van AI is ‘zo lekker makkelijk’ – en we houden natuurlijk van makkelijk 😇 Maar realiseer je wel dat wanneer je AI als jouw nieuwe psycholoog of coach gebruikt, je óók de weg van de minste weerstand kiest. En dat is exact de houding waarvan ik nu al weet dat die jou gaat houden waar je nu bent! Bovendien is het veel te makkelijk om eraan te ontsnappen als het eenmaal lastig wordt. Want dan klap je gewoon je laptop dicht ….
- Het gebruik van AI als coach of psycholoog kan zelfs gevaarlijk zijn. Vooral als de ernst van de klachten niet juist wordt ingeschat, er onverhoopt trauma’s worden getriggerd of adviezen gegeven die meer schade kunnen toebrengen dan dat ze goed doen. Zo is het voor iemand met trauma/PTSS-achtige arousals in het lichaam juist geen goed idee om eens ´rustig´ te gaan zitten mediteren op die innerlijke vulkaan, bijvoorbeeld …. Alleen al hierom is het fijn als een professional persoonlijk met jou meekijkt ✅
- Wanneer je AI consulteert is je privacy en veiligheid van jouw persoonlijke gegevens niet gegarandeerd, zoals dat wel altijd het geval is bij een psycholoog of coach. Weet jij (zeker) wat AI daar allemaal mee doet, nu of in de toekomst?
Je zou het misschien kunnen denken na al deze argumenten, maar ik ben zeker niet tégen AI. In deze context vind ik het alleen wel zorgelijk …. zeker als je AI gaat gebruiken als vervanging voor een hulpverlener van vlees en bloed. In dat geval zet ik er mijn geld op in dat je het niet écht aan wil gaan. Dat jij jezelf niet serieus genoeg neemt dus. En juist dát is voer voor een gesprek met een psycholoog 😉
➡️ Vrijblijvend even sparren samen, naar aanleiding van deze blog? Boek hier jouw gratis call!
Gepubliceerd op: 23 augustus 2026 – © Luminessenz